„Država” ne sprovodi eksproprijaciju uopšteno — uvek postoji konkretni korisnik koji je naveden u rešenju i koji je obavezan da isplati naknadu. Razumevanje ko je Vaš korisnik pomaže da znate sa kim pregovarate i šta da očekujete u praksi.
Šta je „korisnik eksproprijacije" — zakonska definicija
Korisnik eksproprijacije (konkretno pravno lice u čiju korist se vodi postupak — najčešće javno preduzeće) je lice u čiju korist se sprovodi postupak i koje je obavezno da isplati naknadu. To je uvek konkretno pravno lice — javno preduzeće, ministarstvo ili jedinica lokalne samouprave.
Pregled — ko vodi koje projekte i kako pregovara
| Korisnik | Tipovi projekata | Geografski opseg | Praksa u pregovorima |
|---|---|---|---|
| JP Putevi Srbije | Državni i magistralni putevi, rekonstrukcije, manje obilaznice | Cela zemlja, regionalni nivoi | Ima imovinsko-pravnu službu; spremniji na sporazum kod manjih iznosa |
| Koridori Srbije d.o.o. | Autoputevi i brze saobraćajnice u koridorima | Glavni državni koridori (E-70, E-75, Moravski, Zapadnomoravski) | Veliki obim postupaka; često standardizovane ponude — pregovori traže pripremu |
| Železnice / Infrastruktura železnice Srbije | Pruge, koridori, stanice | Cela zemlja | Posebne specifičnosti — zaštitni pojasevi i ukrštanja |
| EPS, EMS | Dalekovodi, trafostanice, hidroelektrane, prateća infrastruktura | Cela zemlja | Često nepotpuna eksproprijacija (službenost), kompleksna procena |
| Srbijagas | Magistralni i distributivni gasovodi | Cela zemlja, sa fokusom na gasifikacione zone | Trajna ograničenja upotrebe parcele iznad cevi — bitna stavka za procenu |
| Opštine i gradovi | Lokalni putevi, škole, vrtići, vodovod, sportski objekti | Teritorija JLS | Sporiji postupci, skromniji resursi |
| Republika Srbija (ministarstva) | Projekti od posebnog značaja (EXPO 2027, Vožd Karađorđe) | Specifične lokacije po zakonu | Lex specialis — kraći rokovi, ubrzan postupak |
JP Putevi Srbije
Nadležan za državne i magistralne puteve, rekonstrukcije postojeće mreže i pojedine obilaznice. Sedište u Beogradu, regionalni nivoi pokrivaju cele oblasti.
Koridori Srbije d.o.o.
Autoputevi i brze saobraćajnice u okviru državnih koridora — projekti koji čine većinu aktivne eksproprijacije u Srbiji. Ovaj korisnik vodi projekte poput Obilaznice oko Beograda i drugih većih koridora.
JP „Železnice Srbije" / „Infrastruktura železnice Srbije"
Pruge, železnički koridori i stanice. Posebnost železničke eksproprijacije su zaštitni pojasevi (zone oko pruge u kojima se ne sme graditi) sa obe strane pruge i pravila o ukrštanju sa lokalnom putnom mrežom.
EPS, EMS i drugi energetski subjekti
Dalekovodi, trafostanice, hidroelektrane, prateća infrastruktura vetroparkova i solarnih elektrana. Energetske eksproprijacije se često vode kao nepotpune — u vidu prava službenosti (pravo prolaza ili korišćenja dela parcele) za vodove preko parcele.
Srbijagas i gasovodna infrastruktura
Magistralni i distributivni gasovodi. Pravila o zaštitnim pojasevima gasovoda i o trajnim ograničenjima upotrebe parcele iznad cevi imaju posebnu specifičnost — vlasnik često zadržava svojinu, ali sa trajnim ograničenjima koja takođe ulaze u naknadu.
Jedinice lokalne samouprave
Opštine i gradovi kada se gradi lokalni put, škola, vrtić, vodovodna mreža, sportski objekat ili drugi objekat od opšteg interesa za zajednicu. Lokalna eksproprijacija u praksi je sporija i sa skromnijim resursima na strani korisnika.
Republika Srbija — lex specialis projekti
Preko nadležnih ministarstava — za projekte od posebnog značaja (EXPO 2027, Vožd Karađorđe). Lex specialis (poseban zakon za jedan projekat) zakoni za ove projekte menjaju opšta pravila iz Zakona o eksproprijaciji u smeru ubrzanog postupka. Detaljnije o čl. 88 i lex specialis pravilima: eksproprijacija građevinskog zemljišta.
Kako prepoznati Vašeg korisnika — 3 koraka
Najčešća pitanja
Da li mogu da pregovaram direktno sa korisnikom, ili samo preko opštinske uprave?
Da li svi korisnici primenjuju ista pravila procene?
Šta ako u rešenju ne piše jasno ko je korisnik?
Ko isplaćuje ako projekat finansira inostrana banka?
Ovaj tekst je opšteg informativnog karaktera i ne predstavlja pravni savet. Za pitanja o konkretnom postupku, zatražite besplatnu procenu.